پژوهشنامه رسانه و ارتباطات نوین

پژوهشنامه رسانه و ارتباطات نوین

نقش میانجی کیفیت استفاده از محیط مجازی بر رفتار اطلاع‌یابی دانشجویان در رفع سرقت علمی و ادبی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دکترای علم اطلاعات و دانش شناسی، کارشناس مسئول کتابخانه مرکزی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران.
10.22034/mcr.2026.581515.1110
چکیده
این پژوهش با هدف بررسی نقش میانجی کیفیت استفاده از محیط‌ مجازی بر رفتار اطلاع‌یابی دانشجویان در رفع سرقت علمی و ادبی انجام شد. در این مطالعه ترکیبی با رویکرد تفسیری ابتدا با انجام ۲۳ مصاحبه نیمه‌ساختارمند، مؤلفه‌ها و موانع اخلاقی سرقت علمی شناسایی و پس از اشباع داده‌ها، پرسشنامه‌ای برگرفته از گویه‌های استخراج شده در بین دانشجویان دکتری و کارشناسی‌ارشد دانشگاه‌های معتبر ISC توزیع و داده‌های کمی جمع‌آوری و با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری (PLS-SEM) تحلیل شد. یافته‌های کمی دلالت بر اثر منفی مستقیم سرقت علمی بر رفتار اطلاع‌یابی دانشجویان داشت اما کیفیت تجربه مجازی به‌واسطه نقش میانجی مثبت، این رابطه را اصلاح و موجب رشد رفتار اطلاع‌یابی اخلاق‌مدار شد. یافته‌های کیفی نیز نشانگر نقش موانعی همچون ضعف آموزش استناددهی، ناآگاهی دانشجویان و فشارهای ساختاری-فرهنگی به‌عنوان عوامل موثر بودند که با تقویت آموزش اخلاق پژوهش و بهبود زیرساخت‌های فناورانه قابل تعدیل‌اند. نوآوری پژوهش در مدل‌سازی تجربی نقش میانجی کیفیت تجربه مجازی و ارائه راهبردهای سیاستی مبتنی بر داده‌های بومی و زمینه‌ای است که می‌تواند به ارتقای سلامت اخلاقی و صداقت علمی نظام آموزش عالی ایران کمک نماید. با وجود محدودیت‌هایی چون استفاده از داده‌های خوداظهاری و ماهیت مقطعی داده‌ها، مطالعه چارچوبی قوی برای توسعه سیاست‌های تلفیقی آموزشی، فناورانه و فرهنگی فراهم کرده و مبنایی برای مداخلات مؤثر در حوزه اخلاق اطلاعات و پژوهش فراهم می‌نماید.
کلیدواژه‌ها