پژوهشنامه رسانه و ارتباطات نوین

پژوهشنامه رسانه و ارتباطات نوین

زیستِ تبلیغی در افق تمدن نوین اسلامی؛ کاوشی در هنجارها و نظریه‌ها با تأکید بر آرای متفکران ارتباطات و اندیشمندان مسلمان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه ارتباطات و تبلیغ دانشگاه معارف اسلامی قم
2 سطح چهار حوزه علمیه قم و ارشد دانشگاه معارف؛ مدرس حوزه و دانشگاه،
3 دانشیار گروه معارف، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان خرم آباد.
10.22034/mcr.2026.588099.1122
چکیده
تبلیغ دین در عصر کنونی، دیگر یک فعالیت حاشیه‌ای یا تشریفاتی نیست، بلکه رگ حیاتی تمدن‌سازی نوین اسلامی به شمار می‌آید. آن‌گاه که امواج سنگین تبلیغات جهانی با بهره‌گیری از پیشرفته‌ترین فناوری‌های ارتباطی، معنویت و ارزش‌های الهی را به حاشیه می‌رانند، ضرورت بازاندیشی بنیادین در ادبیات، هنجارها و راهبردهای تبلیغ دینی امری اجتناب‌ناپذیر می‌نماید. نوشتار حاضر با هدف تدوین چارچوبی نظری برای هنجارهای تبلیغ دین در مسیر تحقق تمدن نوین اسلامی، به تحلیل تطبیقی دیدگاه‌های متفکران مسلمان (از فارابی و ابن‌سینا تا علامه طباطبایی، امام خمینی و آیت‌الله خامنه‌ای) و نظریه‌پردازان غربی حوزه ارتباطات (همچون لاسول، برنیز، شانون و کولی) می‌پردازد. پرسش اصلی آن است که هنجارهای بنیادین تبلیغ دین در افق تمدن نوین اسلامی کدام‌اند و چه تفاوت‌های ماهوی با الگوهای سکولار تبلیغات دارند؟ پیش‌فرض پژوهش بر این نکته استوار است که برخلاف تبلیغات جهانی که اغلب مبتنی بر فریب، اغوای پنهان و جهت‌دهیِ حساب‌شده است، تبلیغ دین در گفتمان تمدنی اسلام – چنانکه در آیه ۱۲۵ سوره نحل و بیانات مقام معظم رهبری بازتاب یافته – بر حکمت، موعظه حسنه، مجادله احسن، صداقت، امانت‌داری و اسوه‌بودنِ مبلغ تأکید دارد. روش پژوهش، توصیفی تحلیلی با رویکرد تطبیقی انتقادی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و تحلیل محتوای کیفی جهت‌دار است. پیشینه پژوهش نشان می‌دهد که مطالعات پیشین بیشتر به جنبه‌های جزئی‌تر تبلیغ (ابزارها، روش‌های روان‌شناختی یا آسیب‌شناسی نهادی) پرداخته‌اند، اما کم‌تر به هنجارهای راهبردی تبلیغ در نسبت با مفهوم تمدن نوین اسلامی....
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 09 آبان 1405