پژوهشنامه رسانه و ارتباطات نوین

پژوهشنامه رسانه و ارتباطات نوین

فرصت‌ها و تهدیدهای هوش مصنوعی در حوزه خبر از دیدگاه خبرنگاران خبرگزاری‌های تهران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه ارتباطات و مطالعات فرهنگی، دانشکده رفاه تهران، تهران، ایران
2 کارشناسی ارشد علوم ارتباطات اجتماعی، دانشکده رفاه تهران، تهران، ایران
چکیده
هدف این مقاله، شناسایی فرصت‌ها و تهدیدهای هوش مصنوعی در حوزه خبر از دیدگاه خبرنگاران با تأکید بر خبرگزاری‌های مهر، ایسنا، تسنیم و ایرنا است. در این پژوهش، جامعه آماری شامل 950 نفر از خبرنگاران فعال در این خبرگزاری‌هاست که با روش نمونه‌گیری طبقه‌ای تعداد 274 انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسشنامه محقق‌ساخته بوده که برای محاسبه روایی از برخی استادان و خبرگان و ناظر به پایایی پرسشنامه آلفای کرونباخ به کار گرفته شد که گویه‌ها ( 89/0 = آلفا) تأیید شدند. ناظر به تجزیه و تحلیل داده‌ها از آزمون‌های تی تک‌نمونه‌ای، آزمون تی مستقل، آزمون کولموگروف - اسمیرنوف و آزمون واریانس استفاده شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد مهم‌ترین فرصت‌های هوش مصنوعی در حوزه خبر شامل بهبود کیفیت تولید محتوا در رسانه‌ها با میانگین ۴.۲۳ و فرایندهای ویرایش و تولید محتوا با میانگین ۴.۱۴ هستند. در مقابل، تهدیدهای هوش مصنوعی نیز شامل تهدید ایجاد محدودیت در خلاقیت انسانی با میانگین ۴.۶۷ و ایجاد وابستگی بیش از حد رسانه‌ها به فناوری با میانگین ۴.۳۳ است. به طور کلی، می‌توان بیان کرد که فرصت‌های هوش مصنوعی با میانگین ۳.۸۱ در برابر تهدیدهای آن با میانگین ۳.۷۶ بیشتر ارزیابی شدند. همچنین بر اساس نتایج پژوهش بین تهدیدها و فرصت‌های هوش مصنوعی در حوزه خبر از دیدگاه خبرنگاران با متغیرهای جنسیت، تحصیلات، سابقه کار تفاوت معناداری وجود دارد؛ اما رابطۀ فرصت‌ها و تهدیدهای هوش مصنوعی در حوزه خبر از دیدگاه خبرنگاران با متغیرهای سن و نوع خبرگزاری رابطه‌ای معنادار نیست. پیشنهاد می‌شود افزون بر تحلیل تأثیرات هوش مصنوعی در حوزه خبر از نگاه خبرنگاران خبرگزاری‌ها، آثار این فناوری جدید از دیدگاه روزنامه‌نگاران و خبرنگاران رسانه‌های صوتی و تصویری نیز بررسی شود تا ابعاد مختلف تأثیرات هوش مصنوعی در تمامی بخش‌های رسانه‌ای به‌دقت به دست آید.
کلیدواژه‌ها

آذین، احمد؛ و کبری پیرمحمدی. (1387 هـ.ش). «بررسی نقش رسانه‌های نوین با تأکید بر ماهواره و اینترنت بر هویت فرهنگی دانشجویان». پژوهش‌نامه علوم اجتماعی. دوره 2. ش 2. ص 139 – 157.
اسدی، عباس. (1390 هـ.ش). «نظام حقوقی خبرگزاری‌ها و شبه‌خبرگزاری‌ها در ایران». فصلنامه پژوهش حقوق عمومی. ش 3.
افتاده، جواد. (1388 هـ.ش). مجموعه مقالات همایش بین‌المللی روابط عمومی 2.0. تهران: کارگزار روابط عمومی.
بدیعی، نعیم؛ و حسین قندی. (1395 هـ.ش). روزنامه‌نگاری نوین. تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
پریدمور، جف. (1393 هـ.ش). الفبای کار در رسانه. ترجمه: بیتا غفاری. تهران: انتشارات ایران.
پلانو کلارک، ویکی ال؛ و جان کرسول. (1400 هـ.ش). روش تحقیق. ترجمه: مهدی وفایی‌زاده. تهران: زرین اندیشمند.
پوردربندی، علی. (1402 هـ.ش). «مخاطرات و چالش‌های پیشِ‌روی هوش مصنوعی در انقلاب صنعتی چهارم». پایگاه خبری تحلیلی بامداد تبریز. بازیابی از: https://bamdadetabriz.ir/1402/03/01
توکلی، احمد. (1393 هـ.ش). گزارش‌نویسی در مطبوعات. تهران: انتشارات ایران.
حسینی، سیدغلام‌حسین؛ و مصطفی دهنوی. (1400 هـ.ش). فلسفه هوش مصنوعی. تهران: زلال سبز.
خجیر، ‌یوسف؛‌ و فاطمه ‌امیرحسینی. ‌(1402 هـ.ش). دور و نزدیک فناوری؛ با اندیشمندان حوزه فناوری‌های نوین ارتباطی. ‌تهران: موجک.
راسل، استوارت؛ و پیتر نورویگ. (1402 هـ.ش). رویکردی نوین به هوش مصنوعی. ترجمه: سیدعباس باقری یزدی. تهران: مؤسسه فرهنگی هنری دیباگران تهران.
سبز‌علی‌پور، امیررضا. (1403 هـ.ش). «ارائه روشی برای شناسایی اخبار جعلی در شبکه‌های اجتماعی با استفاده از پردازش زبان طبیعی NLP و الگوریتم TF-IDF». پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده برق و کامپیوتر، مؤسسه آموزش عالی جهاد دانشگاهی خوزستان.
عبدی‌پور، مهدی؛ و علی مصاحب‌طلب. (1403 هـ.ش). «هوش مصنوعی، کاربردهای آن و امنیت سایبری». دهمین کنفرانس بین‌المللی مطالعات بین‌رشته‌ای در مدیریت و مهندسی. تهران.
کتابدار، علیرضا. (1392 هـ.ش). روزنامه‌نگاری آنلاین. تهران: ثانیه.
کهن‌هوش‌نژاد، رضا؛ و فاطمه‌زهرا فاضل‌زاده. (1404 هـ.ش). «شناسایی عوامل مؤثر بر آمادگی به‌کارگیری هوش مصنوعی در کسب‌و‌کارهای فناورانه جدید». مدیریت فرهنگ سازمانی. دوره 23. ش 3. ص 331 – 345.
کوهی، فرزانه؛و سیدرضا نقیب‌السادات. (1402 هـ.ش). «هوش مصنوعی و آینده روابط عمومی: قوت‌ها، ضعف‌ها، تهدیدها و فرصت‌ها». جامعه‌شناسی ارتباطات. س 4. ش 13. ص 13 - 32.
مارکنی، فرانچسکو. (1402 هـ.ش). خبرسازان هوش مصنوعی و آینده روزنامه‌نگاری. ترجمه: علی شاکر. تهران: همشهری.
محسنی، منوچهر. (1393 هـ.ش). جامعه‌شناسی جامعه اطلاعاتی. تهران: دیدار.
مرکز نوآوری و توسعه هوش مصنوعی. (1402 هـ.ش). نقشه راه توسعه ملی هوش مصنوعی. تهران: پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات.
مشبکی، علی‌اصغر. (1379 هـ.ش). «آشنایی با هوش مصنوعی و کاربرد آن در صنایع». نشریه توسعه مدیریت. ش ۱۳.
مک‌نیز، برایان. (1398 هـ.ش). اخبار جعلی: دروغ، تحریف و توهم در روزنامه‌نگاری. ترجمه: بهجت عباسی. تهران: جوینده.
مهدی‌زاده، سیدمحمد. (1399 هـ.ش). نظریه‌های رسانه. تهران: همشهری.
نبوی، بهروز. (1380 هـ.ش). روش تحقیق در علوم اجتماعی. تهران: کتابخانه فروردین.
نظام‌آبادی، مجتبی. (1403 هـ.ش). تأثیرات هوش مصنوعی بر تولید و انتشار عکس‌های خبری. تهران: دانشگاه هنر تهران، پردیس بین‌المللی فارابی.
هانلین، مایکل؛ و دیگران. (1402 هـ.ش). «تاریخچه مختصری از هوش مصنوعی: گذشته، حال و آینده». تمدن حقوقی. دوره 6. ش 18. ویژه‌نامه هوش مصنوعی.
Kostadinov, G. (2021). The AI4Media Project: Use of next-generation artificial intelligence technologies for media sector applications. In F. T. All (Ed.), Innovations, artificial intelligence applications and research. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-79150-6_7
Liew, F. E. E. (2021). Artificial intelligence disruption in public relations: A blessing or a challenge? Journal of Digital Marketing and Communication, 1(1), 24–28.
Long, S., & Wu, D. (2021). Content, operation, laboratory: Application and innovation of artificial intelligence in broadcast and TV industry. In International Conference on Applications and Techniques in Cyber Security and Intelligence. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-79200-8_93
.Paxton, M. (2023). NAB 2023: Artificial intelligence in broadcasting a key theme. S&P Global Market Intelligence. Retrieved October 15, 2023, from https://www.spglobal.com/marketintelligence/en/news-insights/research/nab-2023-artificial-intelligence-in-broadcasting-a-key-theme
Priya, A. K., Devarajan, B., Alagumalai, A., & Song, H. (2023). Artificial intelligence enabled carbon capture: A review. Science of the Total Environment, 886, 163913.
Rainie, H., & Wellman, B. (2012). Networked: The new social operating system (Vol. 10). Cambridge, MA: Mit Press.
Roszelan, A. I. R. & Shahrom, M. (2025). Readiness for Artificial Intelligence Adoption in Malaysian Manufacturing Companies. Journal of Information Technology Management, 17(1), 1-13.
Williams, Kevin .(2019). Understanding Media Theory. London: Arnold.