پژوهشنامه رسانه و ارتباطات نوین

پژوهشنامه رسانه و ارتباطات نوین

مرور نظام‌مند پژوهش‌های پلتفرم‌های ایرانی نمایش خانگی در حوزه خانواده و رسانه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مدیریت رسانه، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران
2 استاد دانشکده معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران
10.22034/mcr.2026.579940.1108
چکیده
گسترش پلتفرم‌های نمایش خانگی در سال‌های اخیر، الگوهای مصرف رسانه‌ای، روابط خانوادگی و شیوه‌های بازنمایی ارزش‌های فرهنگی را دستخوش تغییر کرده و به یکی از موضوعات مهم مطالعات رسانه و خانواده در ایران تبدیل شده است. با وجود افزایش تعداد پژوهش‌های انجام‌شده، یافته‌های این حوزه پراکنده بوده و تاکنون تصویری یکپارچه از روندهای پژوهشی و نتایج آن‌ها ارائه نشده است. ازاین‌رو، هدف پژوهش حاضر، مرور نظام‌مند و تحلیل مضمون مطالعات ایرانی مرتبط با پلتفرم‌های نمایش خانگی و خانواده و شناسایی مهم‌ترین محورهای پژوهشی، یافته‌های مشترک و خلأهای مطالعاتی این حوزه است. پژوهش با بهره‌گیری از روش مرور نظام‌مند و تحلیل مضمون انجام شد. جامعه پژوهش شامل مقالات علمی و پایان‌نامه‌های فارسی منتشرشده در فاصله سال‌های ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۴ بود که پس از طی مراحل شناسایی، غربالگری و ارزیابی، ۵۷ مطالعه برای تحلیل انتخاب شدند. یافته‌ها نشان داد که ادبیات پژوهشی این حوزه حول سه محور اصلی شکل گرفته است: تحولات الگوی مصرف رسانه‌ای و رفتار مخاطبان، بازنمایی‌های محتوایی و هویت فرهنگی، و حکمرانی و اقتصاد پلتفرم‌های نمایش خانگی. در مجموع، ۳۵۰ مضمون پایه، ۲۷ مضمون سازمان‌دهنده و ۱۱ مضمون فراگیر استخراج شد. نتایج بیانگر آن است که مطالعات موجود عمدتاً بر تحلیل‌های کیفی و محتوایی متمرکز بوده و در مقابل، پژوهش‌های میدانی، طولی و مبتنی بر داده‌های رفتاری کاربران سهم محدودی دارند. این پژوهش با سازمان‌دهی نظام‌مند ادبیات موجود، تصویری منسجم از وضعیت دانش این حوزه ارائه کرده و زمینه شناسایی خلأهای پژوهشی و جهت‌دهی به مطالعات آینده را فراهم می‌سازد.
کلیدواژه‌ها