پژوهشنامه رسانه و ارتباطات نوین

پژوهشنامه رسانه و ارتباطات نوین

مسئله شناسی «آموزش سواد رسانه ای» در وزارت آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش آموخنه کارشناسی ارشد مدیریت رسانه، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران
2 استادیار گروه مدیریت رسانه، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران
10.22034/mcr.2026.583931.1116
چکیده
در دنیای امروز که رسانه‌ها و فناوری‌های دیجیتال در حال گسترش سریع هستند، سواد رسانه‌ای به‌مثابۀ یک مهارت ضروری برای استفاده آگاهانه از اطلاعات و اخبار در جامعه اهمیت بسیاری یافته است. این تحقیق به بررسی وضعیت آموزش سواد رسانه‌ای در مدارس ایران به‌ویژه در وزارت آموزش و پرورش و چالش‌های موجود در فرایند آموزش این مهارت پرداخته است. روش تحقیق از نوع کیفی است که با استفاده از روش تحلیل مضمون داده‌ها و مصاحبه‌های ساختاریافته با معلمان و کارشناسان حوزه سواد رسانه‌ای انجام شده است. تحلیل داده‌ها به شناسایی مشکلات و چالش‌های اساسی در اجرای برنامه‌های سواد رسانه‌ای در مدارس پرداخته است. هدف این تحقیق، شناسایی موانع و چالش‌های موجود در آموزش سواد رسانه‌ای در مدارس ایران و ارائه راهکارهایی برای بهبود وضعیت این آموزش‌هاست؛ همچنین این مطالعه به دنبال ارائه راهکارهایی برای ارتقای کیفیت آموزش سواد رسانه‌ای در مدارس کشور است. نتایج نشان می‌دهد که مهم‌ترین چالش‌ها شامل کمبود منابع مالی، کمبود آموزش معلمان در زمینه سواد رسانه‌ای، ناهماهنگی بین برنامه‌های مختلف آموزشی و ضعف در نظارت و ارزیابی مؤثر برنامه‌هاست. برای رفع این مشکلات، پیشنهادهای متعددی مانند برگزاری کارگاه‌های آموزشی برای معلمان، افزایش بودجه برای توسعه برنامه‌های آموزشی و ایجاد ابزارهای ارزیابی مؤثر ارائه شده است.
کلیدواژه‌ها

امیری، جهاندار؛ اردشیر زابلی‌زاده؛ و نومیوندی کرمی. (1398 هـ.ش). «راهکارهای افزایش سواد رسانه‌ای و اطلاعاتی معلمان». مطالعات رسانه‌ای. دوره 4. ش 3. ص 7.
رحمانی، فریده. (1402 هـ.ش). «بررسی اهمیت و ضرورت آموزش سواد رسانه‌ای به دانش آموزان». سومین کنفرانس ملی مطالعات کاربردی در فرایندهای تعلیم و تربیت.
سالاری، کمال؛ و دیگران. (1402 هـ.ش). «بررسی نقش و اهمیت سواد رسانه در تسهیل آموزش معلمان و تربیت دانش‌آموزان». سومین کنفرانس ملی مطالعات کاربردی در فرایندهای تعلیم و تربیت.
سلیمانی، صفورا؛ آمنه مالک‌زاده؛ و سمانه مالک‌زاده. (1402 هـ.ش). «آموزش سواد رسانه‌ای در دوره ابتدایی». نشریه سلامت روان در مدرسه. دوره 4. ش 1. ص 43 - 48.
فیض‌اللهی، خدیجه. (1403 هـ.ش). «بررسی اهمیت ونقش سواد رسانه برای یادگیری و آموزش موثر دانش‌آموزان». اولین همایش بین‌المللی معلمان برتر.
مهدی‌زاده، سیدمحمد. (1392 هـ.ش). نظریه‌های رسانه: اندیشه‌های رایج و دیدگاه‌های انتقادی. تهران: همشهری.
یعقوب‌پور، آتنا. (1403 هـ.ش). «تحلیل اهمیت سواد رسانه‌ای در نظام آموزش و پرورش». سومین کنفرانس ملی تازه‌های روان‌شناسی تکاملی و تربیتی.
 
Art, S. (2018). Media literacy and critical thinking. International Journal of Media and Information Literacy, 3(2), 66-71.
De Abreu, B. S., Mihailidis, P., Lee, A. Y., Melki, J., & McDougall, J. (Eds.). (2017). International handbook of media literacy education (pp. 1-415). London: Routledge.
Jolls, T. (2022). Building resiliency: Media literacy as a strategic defense strategy for the transatlantic. Center for Media Literacy. https://is. gd/T68ey4 [in English].
‎Kadan, G., & Aral, N. (2024). Investigating the Effect of the Media Literacy Family Education Program on the Media Literacy Levels of 48-60-Month-Old Children and Their Mothers. Media Literacy and Academic Research, 7(1), 5-25.
Park, H., Kim, H. S., & Park, H. W. (2021). A scientometric study of digital literacy, ICT literacy, information literacy, and media literacy. J. Data Inf. Sci., 6(2), 116-138.